SELF-HARM LÀ GÌ? DẤU HIỆU CẢNH BÁO VÀ CÁCH HỖ TRỢ NGƯỜI DANG TỔN THƯƠNG TÂM LÝ

[Tham vấn chuyên môn: ThS.BS Đinh Hữu Uân – International Fellow, Hiệp hội Tâm thần Mỹ (APA)]

Có những nỗi đau không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Có những người vẫn cười nói mỗi ngày nhưng bên trong lại đang phải chống chọi với cảm giác cô đơn, áp lực và tổn thương tâm lý kéo dài. Khi cảm xúc không còn biết cách được giải tỏa bằng lời nói, một số người tìm đến hành vi self-harm như một cách để giải phóng sự đau đớn đang bị dồn nén bên trong.

Trên thực tế, self-harm không đơn thuần là hành vi tự làm đau bản thân như nhiều người vẫn nghĩ. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy một người đang trải qua stress kéo dài, rối loạn cảm xúc, lo âu hoặc những tổn thương tâm lý chưa được chữa lành đúng cách. Điều đáng buồn là nhiều người mang hội chứng self-harm thường lựa chọn im lặng vì sợ bị phán xét, không được thấu hiểu hoặc bị xem là “muốn gây sự chú ý”.

Theo chia sẻ chuyên môn từ ThS.BS Đinh Hữu Uân, điều người đang self-harm cần nhất không phải là những lời trách móc, mà là sự lắng nghe, đồng hành và hỗ trợ đúng cách để vượt qua những cảm xúc quá tải bên trong.

Trong bài viết dưới đây, Phòng Khám Chuyên Khoa Tâm Thần BS Uân sẽ giúp bạn hiểu rõ self-harm là gì, vì sao một người lại tự làm đau bản thân, những dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý cũng như cách hỗ trợ người đang chịu tổn thương tâm lý một cách phù hợp và nhân văn hơn.

1. Self-harm là gì? 

Có những nỗi đau không hiện rõ trên cơ thể nhưng lại âm thầm bào mòn tâm trí mỗi ngày. Có những người đã cố gắng chịu đựng quá lâu đến mức không còn biết phải diễn tả cảm xúc của mình như thế nào. Khi những áp lực, tổn thương và cảm xúc tiêu cực không tìm được lối thoát lành mạnh, một số người bắt đầu tìm đến hành vi self-harm như một cách để giải tỏa sự đau đớn bên trong. 

Hội chứng ngược đãi bản thân (Self harm) là một căn bệnh dễ mắc phải đối với những đối tượng bị suy sụp về mặt tinh thần. Người bệnh luôn có khuynh hướng làm chính bản thân mình bị đau. Họ sẵn sàng dùng dao cắt vào tay chân, bứt tóc, đốt da hoặc cào cấu cơ thể, đấm tay vào tường…

Khi chưa hiểu về bệnh này thì chúng ta thể không phát hiện ra những người thân yêu, thậm chí người bạn kề cận mình hàng ngày, đang gặp nguy hiểm. 

Theo tiến sỹ Tim Kendall (Anh), áp lực và căng thẳng là nguyên nhân chủ yếu khiến cho giới trẻ bị mắc bệnh Self harm. Khi phải chịu những nỗi đau về mặt tinh thần, người trẻ sẽ có xu hướng thay thế những nỗi đau đó bằng những nỗi đau về mặt thể chất. Họ xem những cơn đau là cách để thể hiện họ ghét cơ thể họ như thế nào hoặc để trút giận.

Theo ThS.Bs Đinh Hữu Uân – Thành viên Hiệp hội tâm thần Mỹ (APA): Tâm lý và cảm xúc con người có tính chất di chuyển “ Giận cá chém thớt” giới trẻ tự làm đau mình hay tự ngược đãi bản thân để làm dịu đi những nỗi khổ niềm đau trong tâm hồn họ.

Self-harm không phải là biểu hiện của sự yếu đuối. Đó có thể là tiếng kêu cứu âm thầm của một tâm trí đã chịu quá nhiều áp lực nhưng chưa từng được hiểu đúng cách. Khi được lắng nghe, đồng hành và hỗ trợ phù hợp, người bệnh hoàn toàn có thể dần học lại cách yêu thương và bảo vệ chính mình một cách lành mạnh hơn. 

2. Vì sao một người lại self-harm? 

Không ai tự làm đau bản thân chỉ vì “muốn như vậy”. Phía sau hành vi self-harm thường là những cảm xúc đã bị dồn nén quá lâu mà người bệnh không còn biết cách giải tỏa bằng lời nói hay cảm xúc thông thường.

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, nhiều người mắc hội chứng ngược đãi bản thân không thật sự muốn làm tổn thương cơ thể mình. Điều họ đang cố gắng chống chọi là sự đau đớn về tinh thần, cảm giác cô đơn, áp lực kéo dài hoặc những tổn thương tâm lý mà họ không biết phải chia sẻ cùng ai.

Có những người đã quen với việc phải mạnh mẽ trước mặt mọi người đến mức quên mất rằng bản thân cũng cần được lắng nghe và chữa lành.

2.1. Stress kéo dài khiến cảm xúc trở nên quá tải

Khi một người phải chịu áp lực tâm lý liên tục trong thời gian dài, hệ thần kinh sẽ dần rơi vào trạng thái căng thẳng và mệt mỏi kéo dài. Nếu cảm xúc tiêu cực không được giải tỏa đúng cách, người bệnh có thể dần mất khả năng kiểm soát cảm xúc và tìm đến self-harm như một cách để giải phóng áp lực bên trong.

Nhiều người mô tả rằng họ cảm thấy nhẹ nhõm tạm thời sau khi self-harm vì cảm giác đau thể chất giúp họ “tạm thoát” khỏi sự hỗn loạn trong tâm trí.

2.2. Self-harm liên quan mật thiết đến trầm cảm và rối loạn lo âu

Người đang gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần như trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn cảm xúc hay sang chấn tâm lý sẽ có nguy cơ xuất hiện hành vi self-harm cao hơn.

Khi tâm trí liên tục bị bao phủ bởi cảm xúc tiêu cực, người bệnh dễ rơi vào trạng thái mất hy vọng, mất kết nối với bản thân, cảm thấy bản thân không có giá trị hay luôn bị mắc kẹt trong nỗi buồn và áp lực. 

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, điều nguy hiểm là nhiều người vẫn âm thầm chịu đựng trong thời gian dài vì sợ bị đánh giá hoặc không muốn trở thành “gánh nặng” cho người khác.

2.3. Sang chấn tâm lý có thể khiến người bệnh mất cảm giác an toàn

Những tổn thương tâm lý trong quá khứ như bị bạo lực, tổn thương cảm xúc, áp lực gia đình, cô lập xã hội,…có thể để lại ảnh hưởng rất sâu sắc lên sức khỏe tâm thần.

Khi những cảm xúc đau đớn không được chữa lành, người bệnh có thể dần hình thành xu hướng tự trừng phạt bản thân hoặc tìm đến hội chứng ngược đãi bản thân như một cách đối phó với cảm xúc.

Đây không phải là sự “yếu đuối”, mà là dấu hiệu cho thấy tâm trí đã phải chịu tổn thương quá lâu mà chưa từng được chữa lành đúng cách.

2.4. Nhiều người self-harm vì không biết cách bộc lộ cảm xúc

Có những người từ nhỏ đã quen với việc phải kìm nén cảm xúc, không được phép yếu đuối, không dám nói ra nỗi buồn, luôn cố gắng chịu đựng một mình thì theo thời gian, cảm xúc bị dồn nén ngày càng lớn nhưng lại không có không gian an toàn để được giải tỏa.

Khi không biết cách gọi tên cảm xúc hoặc chia sẻ nỗi đau của mình, người bệnh có thể tìm đến self-harm như một “ngôn ngữ” thay cho những điều họ không thể nói thành lời.

2.5. Người self-harm cần được thấu hiểu thay vì phán xét

Một trong những điều khiến người bệnh tổn thương nhiều hơn là cảm giác bị hiểu lầm. Những lời trách móc như:

• “Chỉ muốn gây chú ý”
• “Sao không nghĩ tích cực hơn?”
• “Có gì đâu mà phải như vậy?”

có thể khiến người bệnh thu mình hơn và tiếp tục giấu kín cảm xúc thật.

Theo chia sẻ chuyên môn từ ThS.BS Đinh Hữu Uân, điều người self-harm cần nhất không phải là bị ép phải mạnh mẽ ngay lập tức, mà là được lắng nghe trong sự an toàn và không bị phán xét.

Tại Phòng Khám Chuyên Khoa Tâm Thần BS Uân, các nội dung chuyên môn luôn nhấn mạnh rằng chữa lành tâm lý không bắt đầu từ việc phủ nhận cảm xúc, mà bắt đầu từ việc dám nhìn nhận rằng bản thân đang tổn thương và cần được hỗ trợ đúng cách.

Đôi khi, một người tìm đến hội chứng ngược đãi bản thân không phải vì họ muốn đau, mà vì họ đã đau quá lâu nhưng chưa từng biết cách để được chữa lành.

3. Những dấu hiệu cảnh báo self-harm 

Self-harm thường không bắt đầu bằng những hành vi quá rõ ràng. Phần lớn người bệnh đều cố gắng che giấu cảm xúc thật của mình trong thời gian dài trước khi người xung quanh nhận ra rằng họ đang gặp tổn thương tâm lý nghiêm trọng.

Có những người vẫn đi học, đi làm và sinh hoạt bình thường nhưng bên trong lại là cảm giác cô đơn, chán nản và kiệt sức kéo dài. Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, nhiều người mắc hội chứng ngược đãi bản thân không thật sự muốn gây đau đớn cho cơ thể mà đang cố gắng tìm một cách để làm dịu những áp lực tinh thần quá tải bên trong tâm trí mình.

Một chia sẻ từng khiến nhiều người day dứt là câu chuyện của Phương Loan tại TP.HCM:

“Em luôn có cảm giác cô đơn, chán nản. Một lần, em bị đứt tay, lúc đó em phát hiện ra rằng cảm giác đau ở tay rất dễ chịu. Thế là mỗi khi có chuyện bực mình hay bế tắc, em lại dùng kéo cắt vào tay.”

Đằng sau hành vi ấy không đơn giản là một phút bốc đồng, mà là sự tích tụ kéo dài của những cảm xúc tiêu cực không được giải tỏa đúng cách.

3.1. Người bệnh thường mang cảm giác cô đơn và thu mình kéo dài

Một trong những dấu hiệu phổ biến ở người mắc hội chứng ngược đãi bản thân là cảm giác cô đơn, chán nản, mất kết nối với mọi người, luôn phải chịu đựng cảm xúc một mình. Nhiều người không còn muốn chia sẻ suy nghĩ thật vì sợ bị xem nhẹ hoặc không được thấu hiểu. Họ dần thu mình khỏi các mối quan hệ, ít giao tiếp hơn và luôn giữ cảm xúc trong lòng.

Điều đáng buồn là càng cô lập bản thân, cảm xúc tiêu cực bên trong lại càng có xu hướng tích tụ mạnh hơn.

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, đây là giai đoạn người bệnh rất cần được lắng nghe và đồng hành thay vì bị phán xét hoặc ép buộc phải “mạnh mẽ hơn”.

3.2. Xuất hiện những hành vi tự làm đau bản thân bất thường

Người đang self-harm có thể dùng vật sắc làm tổn thương cơ thể, cào cấu bản thân, bứt tóc, tự đánh vào người, đập tay vào tường hay cố tình gây đau cho cơ thể. Điều nguy hiểm là nhiều người thực hiện hành vi này trong âm thầm và không muốn bất kỳ ai phát hiện.

Theo các ghi nhận chuyên môn, người bệnh thường cảm thấy dễ chịu tạm thời sau khi tự làm đau bản thân vì cảm giác đau thể chất giúp họ tạm quên đi áp lực tâm lý bên trong. Tuy nhiên, cảm giác đó chỉ tồn tại trong thời gian ngắn và sau đó thường là sự trống rỗng, tội lỗi hoặc đau khổ nhiều hơn.

Đây cũng là lý do self-harm được xem là một tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng liên quan đến sức khỏe tâm thần chứ không đơn giản là “hành động gây chú ý”.

3.3. Người bệnh có xu hướng che giấu cơ thể và cảm xúc thật

Nhiều người mắc hội chứng ngược đãi bản thân rất sợ bị người khác phát hiện tình trạng của mình. Họ có thể mặc áo dài tay thường xuyên, né tránh tiếp xúc cơ thể, không muốn ai nhìn thấy vết thương và phản ứng lo lắng khi bị hỏi han. 

Tiến sĩ Tim Kendall từng cho biết:

“Khi một người có nhiều vết cắt, vết đốt trên cơ thể hoặc tóc ngày một ít đi, rất có thể họ đang gặp vấn đề liên quan đến self-harm.”

Điều khiến người bệnh đau lòng hơn cả đôi khi không phải là vết thương trên cơ thể, mà là nỗi sợ bị đánh giá là “khác thường” hoặc “có vấn đề”.

Chính vì vậy, cách tiếp cận bằng sự nhẹ nhàng và thấu hiểu luôn quan trọng hơn những lời trách móc hoặc phản ứng gay gắt.

3.4. Tâm trạng thay đổi thất thường và dễ rơi vào trạng thái tuyệt vọng

Có người vẫn cố gắng duy trì vẻ ngoài bình thường nhưng bên trong lại là trạng thái kiệt sức tinh thần kéo dài nhiều tháng.

Một trường hợp từng được ghi nhận là Uyên – cô gái trẻ liên tục tự tát vào mặt và giật tóc mình sau cú sốc tình cảm. Ban đầu, gia đình chỉ nghĩ rằng cô đang buồn chuyện cá nhân. Nhưng sau đó, mọi người mới nhận ra đây là biểu hiện cho thấy cảm xúc của Uyên đang rơi vào trạng thái mất kiểm soát nghiêm trọng.

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, nhiều người trẻ hiện nay đang phải chịu áp lực cảm xúc rất lớn nhưng lại không có không gian an toàn để được chia sẻ và chữa lành đúng cách.

3.5. Người bệnh có xu hướng tìm kiếm sự quan tâm bằng tổn thương cơ thể

Không phải ai mắc hội chứng ngược đãi bản thân cũng muốn gây chú ý, nhưng có những người đang quá thiếu sự quan tâm và kết nối cảm xúc đến mức họ chỉ cảm nhận được mình “được nhìn thấy” khi bản thân bị tổn thương.

Câu chuyện của Thiên Thanh là một ví dụ điển hình. Thanh vốn ít nói, con nhà giàu, đi học toàn xe hơi đưa rước, học hành thuộc hạng nhất nhì lớp. Được gắn cái mác “kiêu”, Thanh hoàn toàn bị cô lập, bị tẩy chay trong lớp mình. 

Một lần, trong giờ tập thể, Thanh ngã, đầu gối bị chảy máu, một bạn nữ trong lớp dìu Thanh xuống phòng y tế. Cảm giác được chăm sóc khiến Thanh dại người đi. Từ đó, trong lớp thỉnh thoảng thấy Thanh bị đứt tay, chảy máu cam, thương tích đầy mình không hiểu nguyên do… Đến khi lớp biết sự thật, cũng là lúc Thanh phải nhập viện. Chỉ vì muốn được quan tâm, Thanh đã tự hành hạ bản thân mình. 

Điều này cho thấy self-harm đôi khi không chỉ xuất phát từ đau khổ tinh thần, mà còn đến từ nhu cầu được quan tâm, được lắng nghe và được công nhận cảm xúc của bản thân.

Phòng Khám Chuyên Khoa Tâm Thần BS Uân luôn nhấn mạnh rằng phía sau hành vi self-harm thường là một tâm trí đang chịu quá nhiều tổn thương nhưng chưa từng được chữa lành đúng cách.

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, người đang self-harm không cần những lời trách móc kiểu:

• “Sao phải làm vậy?”
• “Đừng suy nghĩ tiêu cực nữa”
• “Có gì đâu mà phải tự hành hạ bản thân”

Điều họ cần hơn cả là cảm giác được thấu hiểu, được lắng nghe và được hỗ trợ an toàn về mặt cảm xúc.

Bởi đôi khi, một người tự làm đau bản thân không phải vì họ muốn đau, mà vì họ đã đau trong tâm hồn quá lâu nhưng chưa từng biết phải cầu cứu bằng cách nào.

4. Self-harm ảnh hưởng đến tâm lý và cuộc sống như thế nào? 

Nhiều người nghĩ rằng hội chứng ngược đãi bản thân chỉ gây ra những tổn thương trên cơ thể. Nhưng trên thực tế, điều bị ảnh hưởng sâu sắc nhất lại chính là sức khỏe tâm thần và cảm giác an toàn bên trong của người bệnh.

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, self-harm không phải là một hành vi diễn ra độc lập mà thường là kết quả của những cảm xúc tiêu cực kéo dài không được giải tỏa đúng cách. Khi tình trạng này tiếp diễn, người bệnh không chỉ chịu đau đớn về thể chất mà còn dần kiệt sức về tinh thần, cảm xúc và các mối quan hệ trong cuộc sống.

Có những người vẫn cố gắng học tập, làm việc và sinh hoạt bình thường, nhưng bên trong lại là trạng thái cô đơn, trống rỗng và mất kết nối với chính mình suốt thời gian dài.

4.1. Self-harm khiến cảm xúc tiêu cực ngày càng nghiêm trọng hơn

Nhiều người self-harm từng cho rằng hành vi tự làm đau bản thân giúp họ “dễ chịu hơn” trong chốc lát. Tuy nhiên, cảm giác đó chỉ mang tính tạm thời. Sau khi cảm xúc qua đi, người bệnh thường rơi vào trạng thái tội lỗi, xấu hổ, thất vọng về bản thân, cảm giác mình “có vấn đề” và càng thu mình khỏi mọi người điều này tạo thành một vòng lặp rất nguy hiểm.

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, nếu không được hỗ trợ đúng cách, người bệnh có thể dần mất khả năng điều tiết cảm xúc lành mạnh và phụ thuộc vào hội chứng ngược đãi bản thân như một cách giải tỏa áp lực tinh thần.

4.2. Người bệnh dễ rơi vào trạng thái cô lập và mất kết nối xã hội

Một trong những ảnh hưởng lớn nhất của self-harm là khiến người bệnh ngày càng thu mình. Theo thời gian, sự cô lập này khiến cảm giác cô đơn ngày càng nặng nề hơn.

Có những người ở giữa rất nhiều người nhưng vẫn cảm thấy bản thân hoàn toàn lạc lõng. Đó là kiểu tổn thương tâm lý âm thầm nhưng kéo dài và bào mòn tinh thần rất mạnh.

4.3. Self-harm ảnh hưởng nghiêm trọng đến học tập và công việc

Khi tâm trí luôn phải chống chọi với stress kéo dài, lo âu, mất ngủ, cảm xúc tiêu cực thì người bệnh rất khó duy trì sự tập trung và ổn định tinh thần trong cuộc sống hàng ngày.

Đặc biệt ở người trẻ, áp lực học tập và kỳ vọng từ gia đình đôi khi khiến các vấn đề sức khỏe tâm thần ngày càng nghiêm trọng hơn nếu không được hỗ trợ kịp thời.

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, phía sau nhiều trường hợp ngược đãi bản thân là những người trẻ đã cố gắng chịu đựng áp lực quá lâu nhưng không có không gian an toàn để được lắng nghe.

4.4. Nguy cơ làm tăng trầm cảm và hành vi nguy hiểm hơn

Self-harm có thể là dấu hiệu cảnh báo rằng sức khỏe tâm thần của người bệnh đang ở trạng thái rất bất ổn. Nếu kéo dài, người bệnh có nguy cơ:

• Trầm cảm nặng hơn
• Mất hy vọng với cuộc sống
• Gia tăng hành vi tự hủy hoại
• Xuất hiện suy nghĩ tiêu cực kéo dài

Điều nguy hiểm là nhiều người vẫn cố gắng che giấu cảm xúc thật nên người xung quanh rất khó nhận ra mức độ tổn thương mà họ đang phải chịu đựng.

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, việc phát hiện sớm và hỗ trợ đúng cách đóng vai trò rất quan trọng để ngăn self-harm tiếp tục ảnh hưởng nghiêm trọng hơn đến sức khỏe tâm thần của người bệnh.

4.5. Người self-harm cần được chữa lành thay vì bị phán xét

Điều khiến nhiều người bệnh đau lòng nhất không chỉ là những cảm xúc tiêu cực bên trong, mà còn là cảm giác bị hiểu lầm. Những câu nói như:

• “Sao phải làm vậy?”
• “Chỉ muốn gây chú ý thôi”
• “Mạnh mẽ lên là được”

có thể vô tình khiến người bệnh cảm thấy bản thân càng cô độc hơn.

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, self-harm không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối. Đó có thể là tiếng kêu cứu âm thầm của một tâm trí đã chịu quá nhiều áp lực nhưng chưa từng được chữa lành đúng cách.

Tại Phòng Khám Chuyên Khoa Tâm Thần BS Uân, các nội dung học thuật luôn nhấn mạnh rằng chăm sóc sức khỏe tâm thần không phải là điều đáng xấu hổ. Việc tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý là hành động dũng cảm khi một người bắt đầu học cách bảo vệ và chữa lành chính mình sau những tổn thương kéo dài.

Đôi khi, điều người bệnh cần nhất không phải là một lời khuyên hoàn hảo, mà chỉ là cảm giác có ai đó thật sự lắng nghe họ mà không phán xét.

5. Người thân nên làm gì khi phát hiện self-harm? 

Khi phát hiện người thân có dấu hiệu self-harm, nhiều người thường rơi vào trạng thái hoảng sợ, đau lòng hoặc phản ứng rất mạnh vì không hiểu điều gì đang xảy ra. Tuy nhiên, theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, điều người đang self-harm sợ nhất đôi khi không phải là những tổn thương trên cơ thể, mà là cảm giác bị phán xét, bị trách móc hoặc không ai thật sự hiểu những gì họ đang phải chịu đựng bên trong.

Có những người đã cố gắng chịu đựng áp lực tâm lý quá lâu. Họ không biết cách diễn tả nỗi đau của mình bằng lời nói nên dần tìm đến self-harm như một cách giải tỏa cảm xúc tạm thời. Vì vậy, khi người thân phát hiện hành vi này, điều quan trọng nhất không phải là chất vấn hay ép buộc người bệnh phải thay đổi ngay lập tức, mà là giúp họ cảm thấy mình vẫn được yêu thương và an toàn để mở lòng.

5.1. Điều người self-harm cần nhất là được lắng nghe thay vì bị phán xét

Nhiều người bệnh từng chia sẻ rằng họ đã cố gắng lên tiếng về cảm xúc của mình trước đó nhưng không được lắng nghe đúng cách.  Vì khi một người đang chịu tổn thương tâm lý kéo dài, điều họ cần trước tiên không phải là một lời khuyên hoàn hảo, mà là cảm giác có ai đó thật sự ngồi xuống và lắng nghe họ bằng sự thấu hiểu.

Đôi khi, họ chỉ cần một câu nói nhẹ nhàng: “Mình ở đây với bạn” cũng có thể giúp người bệnh cảm thấy bớt cô đơn hơn rất nhiều trong thời điểm họ đang mất kết nối với chính mình.

5.2. Đừng xem self-harm là hành vi “muốn gây chú ý”

Một trong những điều khiến người self-harm tổn thương nhiều nhất là bị gắn với định kiến rằng họ chỉ đang “làm quá” hoặc “muốn được chú ý”.

Trên thực tế, theo chia sẻ chuyên môn từ ThS.BS Đinh Hữu Uân, phần lớn người self-harm đều đã chịu đựng cảm xúc tiêu cực trong thời gian rất dài trước khi hành vi này xuất hiện. Có người phải sống trong cảm giác cô đơn kéo dài, có người bị áp lực học tập đè nặng, có người lại đang cố gắng vượt qua những tổn thương tâm lý mà không biết chia sẻ cùng ai.

Self-harm không phải là cách để thu hút sự quan tâm một cách đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ. Đó có thể là tiếng kêu cứu âm thầm của một tâm trí đã quá mệt mỏi nhưng chưa từng được chữa lành đúng cách.

Khi người thân hiểu được điều đó, sự đồng hành sẽ trở nên nhẹ nhàng và đúng hướng hơn rất nhiều.

5.3. Sự an toàn cảm xúc quan trọng hơn việc ép người bệnh phải “ổn ngay”

Nhiều gia đình vì quá lo lắng nên liên tục kiểm soát, trách móc hoặc ép người bệnh phải hứa “không được self-harm nữa”. Nhưng nếu cảm xúc bên trong vẫn chưa được giải tỏa, người bệnh có thể tiếp tục chịu đựng trong im lặng và ngày càng thu mình hơn.

ThS.BS Đinh Hữu Uân cho rằng việc chữa lành tâm lý không phải là quá trình diễn ra trong vài ngày. Người bệnh cần thời gian để học cách hiểu cảm xúc của mình, học cách tin tưởng người khác và dần cảm thấy bản thân xứng đáng được giúp đỡ.

Đôi khi, sự hiện diện bình tĩnh và kiên nhẫn của người thân lại chính là điều giúp người bệnh có thêm động lực để tiếp tục bước ra khỏi những tổn thương tâm lý kéo dài.

5.4. Chủ động tìm kiếm hỗ trợ tâm lý đúng cách là điều cần thiết

Self-harm không nên bị xem nhẹ hoặc cố gắng tự vượt qua hoàn toàn một mình. Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, khi hành vi tự làm đau bản thân đã xuất hiện, đó là dấu hiệu cho thấy sức khỏe tâm thần của người bệnh đang cần được quan tâm nghiêm túc hơn.

Tại Phòng Khám Chuyên Khoa Tâm Thần BS Uân, người bệnh được thăm khám và hỗ trợ theo hướng toàn diện, không chỉ tập trung vào hành vi self-harm mà còn chú trọng đến những nguyên nhân nền như stress kéo dài, rối loạn lo âu, trầm cảm hoặc sang chấn tâm lý.

Việc tìm kiếm hỗ trợ tâm lý không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối. Đó là bước đầu tiên của hành trình chữa lành khi một người bắt đầu cho phép bản thân được lắng nghe, được hỗ trợ và được phục hồi cảm xúc theo cách lành mạnh hơn.

6. Câu hỏi thường gặp về hội chứng self-harm 

Self-harm là một vấn đề sức khỏe tâm thần vẫn còn tồn tại nhiều định kiến và hiểu lầm trong xã hội. Không ít người bệnh âm thầm chịu đựng cảm xúc tiêu cực trong thời gian dài vì sợ bị đánh giá hoặc không được thấu hiểu đúng cách.

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân, việc hiểu đúng về self-harm sẽ giúp người bệnh và gia đình có cái nhìn nhân văn hơn về những tổn thương tâm lý phía sau hành vi tự làm đau bản thân. Dưới đây là những câu hỏi mà nhiều người thường quan tâm khi tìm hiểu về hội chứng self-harm.

Theo ThS.BS Đinh Hữu Uân tại Phòng Khám Chuyên Khoa Tâm Thần BS Uân, việc chữa lành tâm lý không phải là hành trình một người phải cố gắng mạnh mẽ trong cô độc. Đó là quá trình học cách hiểu cảm xúc của chính mình, cho phép bản thân được giúp đỡ và dần tìm lại sự bình yên bên trong tâm trí.

Self-harm không đơn thuần là hành vi tự làm đau bản thân, mà thường là dấu hiệu cho thấy một người đang phải chịu đựng những tổn thương tâm lý quá lớn trong thời gian dài. Đằng sau những vết thương trên cơ thể có thể là cảm giác cô đơn, áp lực, mất kết nối cảm xúc và những nỗi đau chưa từng được nói thành lời.

Nhiều người self-harm không thật sự muốn làm tổn thương chính mình. Điều họ đang cố gắng tìm kiếm đôi khi chỉ là một cách để giải tỏa cảm xúc quá tải hoặc cảm giác được ai đó thấu hiểu những gì họ đang âm thầm chịu đựng.

Điều đáng tiếc là rất nhiều người vẫn đang nhìn nhận self-harm bằng sự phán xét thay vì thấu cảm. Chính điều đó khiến người bệnh ngày càng thu mình hơn, tiếp tục giấu kín cảm xúc và mất dần niềm tin vào việc bản thân có thể được giúp đỡ.

Nếu bạn hoặc người thân đang có dấu hiệu self-harm, đừng tiếp tục âm thầm chịu đựng trong cô độc. Những tổn thương tâm lý kéo dài hoàn toàn có thể được lắng nghe, hỗ trợ và cải thiện khi được tiếp cận đúng cách.

Tại Phòng Khám Chuyên Khoa Tâm Thần BS Uân, ThS.BS Đinh Hữu Uân trực tiếp thăm khám và hỗ trợ các vấn đề liên quan đến stress kéo dài, trầm cảm, rối loạn lo âu, tổn thương tâm lý và hành vi hội chứng ngược đãi bản thân theo hướng toàn diện về sức khỏe tâm thần và cảm xúc.

Chữa lành không phải là hành trình bạn phải cố gắng mạnh mẽ một mình. Đôi khi, hành trình đó chỉ bắt đầu từ việc bạn cho phép bản thân được lắng nghe, được thấu hiểu và được giúp đỡ đúng lúc.

Đừng để những nỗi đau âm thầm tiếp tục kéo bạn xa khỏi cuộc sống mà mình xứng đáng có được. Khi cảm xúc được chữa lành đúng cách, một người hoàn toàn có thể học lại cách yêu thương bản thân, xây dựng sự bình yên bên trong và tìm lại hy vọng cho tương lai.

Liên hệ với Phòng Khám Chuyên Khoa Tâm Thần BS Uân để được đồng hành và hỗ trợ chuyên môn phù hợp trên hành trình chăm sóc sức khỏe tâm thần một cách an toàn và nhân văn hơn.

• Website: http://viensuckhoetamthan.vn/
• Fanpage: https://www.facebook.com/PhongKhamTamThanBsUan
• Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCvWhwG8xoScPzc9NnK4Njbw
• Địa chỉ: Cơ sở Times City / Phòng Khám Chuyên Khoa Tâm Thần BS Uân – Shop 08, Tầng 1 Tòa nhà Park 12, Times City, Minh Khai, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
• Hotline chỉ định lịch: 0913.511.475
• Email: Bsuan71@gmail.com