Điều trị Tăng động giảm chú ý (ADHD) như thế nào?

Mô phỏng lộ trình điều trị tăng động giảm chú ý ADHD: huấn luyện cha mẹ, can thiệp hành vi và hỗ trợ học tập là trụ cột, hóa dược khi cần
Mô phỏng lộ trình điều trị. Bấm vào ảnh để xem rõ hơn.

Cập nhật: 18/11/2026 · Thời gian đọc: khoảng 10 phút

Tóm tắt trong 30 giây
  • ADHD là rối loạn phát triển thần kinh với 3 nhóm biểu hiện: kém chú ý, hiếu động quá mức và bốc đồng – xuất hiện từ nhỏ, ở cả nhà lẫn trường.
  • Không phải do trẻ hư hay cha mẹ dạy kém; ADHD có yếu tố di truyền và sinh học rõ.
  • Huấn luyện cha mẹ, can thiệp hành vi và hỗ trợ học tập là trụ cột; với trẻ dưới 5 tuổi đây là lựa chọn đầu tiên.
  • Hóa dược (nếu cần) theo phác đồ cá nhân hóa, độc bản của bác sĩ cho từng người bệnh.

Mỗi người bệnh là một chỉnh thể khác biệt. Cùng một bệnh nhưng cơ thể, mức độ, bệnh kèm theo và hoàn cảnh của mỗi người không ai giống ai. Vì vậy mỗi người bệnh có một phác đồ điều trị cá nhân hóa, độc bản, do bác sĩ xây dựng sau khi thăm khám trực tiếp. Việc sử dụng hóa dược (nếu cần) hoàn toàn theo phác đồ của bác sĩ; bài viết không đưa ra lời khuyên về sử dụng hóa dược.

Bạn đọc thân mến,

“Con tôi không ngồi yên được quá 5 phút, làm bài thì mơ màng, quên trước quên sau, cô giáo gọi lên phản ánh suốt.” Nhiều cha mẹ mang trong lòng cảm giác tội lỗi, nghĩ mình dạy con chưa tốt. Có trẻ bị phạt, bị gắn mác “hư”, “lười” trong nhiều năm. Thực tế, một phần trong số này là trẻ mắc rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) – một rối loạn phát triển thần kinh có thể điều trị.

ADHD là gì?

ADHD là rối loạn phát triển thần kinh, gặp ở khoảng 5% trẻ em trên thế giới, trẻ trai nhiều hơn trẻ gái. Một phần đáng kể vẫn còn triệu chứng ở tuổi thiếu niên và trưởng thành, dù nhiều người đã học được cách thích nghi. Đặc điểm nổi bật gồm:

Kém chú ý

  • Không chú ý vào chi tiết, hay mắc lỗi cẩu thả trong bài tập;
  • Khó duy trì chú ý khi học, khi chơi; như không nghe khi được nói;
  • Không làm theo hướng dẫn đến cùng, khó tổ chức công việc;
  • Né tránh việc cần nỗ lực trí óc; hay đánh mất sách vở, bút thước; dễ bị phân tâm; hay quên.

Hiếu động – bốc đồng

  • Ngồi không yên, vặn vẹo; hay rời chỗ khi không được phép;
  • Chạy nhảy, leo trèo liên tục (ở thiếu niên, người lớn có thể chỉ còn cảm giác bồn chồn);
  • Nói quá nhiều, trả lời khi chưa nghe hết câu hỏi;
  • Khó chờ đến lượt, hay ngắt lời, xen vào việc của người khác.

Để chẩn đoán, các biểu hiện phải có nhiều (thường từ 6 biểu hiện trở lên ở một nhóm), kéo dài ít nhất 6 tháng, xuất hiện từ trước 12 tuổi, có ở ít nhất hai môi trường (nhà và trường) và gây ảnh hưởng rõ đến học tập, quan hệ bạn bè.

Nhiều trẻ ADHD khó kết bạn vì không nhận ra hành vi của mình làm phiền người khác; khoảng một phần tư có khó khăn học tập kèm theo. Ranh giới giữa “hiếu động bình thường” và ADHD không phải lúc nào cũng rõ, vì vậy cần bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ – tránh cả bỏ sót lẫn chẩn đoán quá mức.

Bác sĩ đánh giá như thế nào?

  1. Khai thác quá trình phát triển, hành vi ở nhà, ở trường.
  2. Thang đánh giá do cha mẹ và thầy cô cùng điền.
  3. Trắc nghiệm chú ý, trí tuệ khi cần; đánh giá khó khăn học tập, lo âu, trầm cảm, rối loạn phổ tự kỷ đi kèm.
  4. Loại trừ nguyên nhân khác: giảm thính lực, rối loạn giấc ngủ, căng thẳng gia đình.

Điều trị ADHD như thế nào?

1. Huấn luyện cha mẹ và can thiệp hành vi – trụ cột

  • Huấn luyện cha mẹ: cách đưa ra yêu cầu ngắn, rõ; khen thưởng ngay hành vi tốt; hậu quả nhất quán; thời gian biểu ổn định.
  • Phối hợp nhà trường: chỗ ngồi gần giáo viên, chia nhỏ bài tập, cho phép nghỉ vận động ngắn.
  • Kỹ năng tổ chức và học tập cho trẻ lớn; CBT cho thiếu niên và người lớn để quản lý thời gian, cảm xúc, sự bốc đồng.
Nghiên cứu nói gì?

Hướng dẫn NICE NG87 (2018) khuyến cáo với trẻ dưới 5 tuổi, chương trình huấn luyện cha mẹ là điều trị đầu tay; với trẻ lớn hơn, giáo dục và hỗ trợ cho gia đình, nhà trường luôn là nền tảng.

2. Hóa dược – theo phác đồ cá nhân hóa của bác sĩ

Hóa dược chỉ là một phần trong phác đồ và không phải người bệnh nào cũng cần. Mỗi người, mỗi cơ thể là một chỉnh thể khác biệt; cùng một bệnh nhưng biểu hiện, mức độ, bệnh kèm theo và hoàn cảnh sống không ai giống ai. Vì vậy, có dùng hóa dược hay không, dùng loại nào, trong bao lâu đều do bác sĩ quyết định trong phác đồ cá nhân hóa, độc bản của từng người bệnh sau khi thăm khám trực tiếp. Người bệnh sử dụng hóa dược theo đúng phác đồ và hướng dẫn của bác sĩ điều trị.

3. Lối sống

  • Ngủ đủ – thiếu ngủ làm triệu chứng nặng hơn rõ rệt.
  • Vận động, thể thao mỗi ngày.
  • Giới hạn thời gian màn hình, game; trẻ ADHD dễ sa vào nghiện game.

Điều trị tại Phòng Khám Tâm Lý Tâm Thần Bs Uân

Tiến sĩ Danh dự, BS Đinh Hữu Uân – bác sĩ chuyên khoa tâm thần tại Hà Nội

Tiến sĩ Danh dự, BS Đinh Hữu Uân trực tiếp thăm khám

  1. Đánh giá toàn diện: phỏng vấn, thang đánh giá, trắc nghiệm chú ý và trí tuệ.
  2. Huấn luyện cha mẹ, can thiệp hành vi cùng các chuyên viên tâm lý và giáo viên chuyên biệt của phòng khám.
  3. Hóa dược (nếu cần) theo phác đồ cá nhân hóa, độc bản của bác sĩ.
  4. Phối hợp nhà trường và đánh giá lại định kỳ.

Giờ khám: 8:00 – 12:00, Thứ Hai – Thứ Bảy
Địa chỉ: S08-09, Tầng 1, Tòa nhà Park 12, Times City, Hà Nội

Gọi đặt lịch · 0913 511 475

Câu hỏi thường gặp

ADHD có tự khỏi khi trẻ lớn không?

Triệu chứng hiếu động thường giảm khi trẻ lớn, nhưng kém chú ý có thể kéo dài đến tuổi thiếu niên, trưởng thành. Can thiệp sớm giúp trẻ học tập và hòa nhập tốt hơn.

Trẻ hiếu động có phải là ADHD không?

Không phải. Nhiều trẻ hiếu động bình thường. Chỉ khi biểu hiện kéo dài trên 6 tháng, có ở cả nhà và trường, ảnh hưởng rõ đến học tập và quan hệ bạn bè thì mới nghĩ đến ADHD.

Người lớn có bị ADHD không?

Có. Người lớn ADHD thường khó tập trung, hay trì hoãn, quên việc, bốc đồng, khó quản lý thời gian. CBT và phác đồ cá nhân hóa của bác sĩ giúp cải thiện rõ.

Video: BS Đinh Hữu Uân chia sẻ

BS Đinh Hữu Uân khám rối loạn tăng động giảm chú ý
Rối nhiễu tâm lý ở vị thành niên
BS Đinh Hữu Uân: Rối nhiễu tâm lý ở vị thành niên
BS Uân khám rối loạn cảm xúc ở vị thành niên
Nguy cơ rối loạn tâm thần do game
Tác hại của nghiện game – VTC1

Xem tất cả video trên kênh YouTube của BS Đinh Hữu Uân →

Tài liệu tham khảo

  1. National Institute for Health and Care Excellence. Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (NG87). 2018. nice.org.uk
  2. Cortese S, Adamo N, Del Giovane C, et al. Comparative efficacy and tolerability of medications for attention-deficit hyperactivity disorder in children, adolescents, and adults: a systematic review and network meta-analysis. Lancet Psychiatry. 2018;5(9):727–738. doi:10.1016/S2215-0366(18)30269-4
  3. Polanczyk G, de Lima MS, Horta BL, et al. The worldwide prevalence of ADHD: a systematic review and metaregression analysis. Am J Psychiatry. 2007;164(6):942–948. doi:10.1176/ajp.2007.164.6.942

Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin, không thay thế cho việc thăm khám của bác sĩ. Việc sử dụng hóa dược hoàn toàn theo phác đồ điều trị cá nhân hóa của bác sĩ.

YouTubeFacebookZaloPhone
Lên đầu trang