Điều trị Rối loạn hoảng sợ, Stress như thế nào?

Mô phỏng lộ trình điều trị rối loạn hoảng sợ và stress: tâm lý trị liệu là trụ cột, hóa dược khi cần
Mô phỏng lộ trình điều trị. Bấm vào ảnh để xem rõ hơn.

Cập nhật: 18/11/2026 · Thời gian đọc: khoảng 10 phút

Tóm tắt trong 30 giây
  • Cơn hoảng sợ đến đột ngột, đạt đỉnh trong khoảng 10 phút: tim đập dữ dội, nghẹt thở, cảm giác sắp chết – nhưng không gây tổn thương tim.
  • Rối loạn stress sau sang chấn xuất hiện sau biến cố quá sức chịu đựng: hồi tưởng, ác mộng, né tránh, giật mình.
  • Tâm lý trị liệu là trụ cột cho cả hai bệnh: CBT cho hoảng sợ, trị liệu tập trung sang chấn cho stress.
  • Hóa dược chỉ khi cần.

Bạn đọc thân mến,

“Đang ngồi làm việc bỗng tim đập như muốn vỡ lồng ngực, khó thở như bị ai bóp cổ, tôi nghĩ mình sắp chết. Gia đình đưa đi cấp cứu, làm đủ xét nghiệm tim mạch thì lại bình thường.” Nhiều người bệnh từng nhiều lần vào cấp cứu như vậy, bị chẩn đoán là rối loạn tiền đình, thiểu năng tuần hoàn não; có gia đình còn nghĩ người bệnh “giả vờ” – khiến họ càng buồn tủi và hoài nghi. Thực ra đó là cơn hoảng sợ kịch phát, một bệnh lý có thật và điều trị được.

Rối loạn hoảng sợ là gì?

Rối loạn hoảng sợ đặc trưng bởi các cơn sợ hãi dữ dội, xuất hiện đột ngột, tăng nhanh đến đỉnh trong khoảng 10 phút. Sau cơn, người bệnh luôn thường trực nỗi lo “cơn lại đến thì ai cứu mình”, nên mất tự tin, phụ thuộc vào người khác, né tránh ra đường một mình, đi xe buýt, qua cầu, đến chỗ đông người (gọi là ám ảnh sợ khoảng trống). Bệnh gặp ở khoảng 1–2% dân số, phụ nữ nhiều hơn nam, hay gặp ở tuổi 25–45.

Dấu hiệu của cơn hoảng sợ

Một cơn hoảng sợ có từ 4 triệu chứng trở lên trong các triệu chứng sau (xem thêm hoảng sợ bất chợt):

  • Tim đập rất nhanh, đánh trống ngực dữ dội “như vỡ tung lồng ngực”.
  • Vã mồ hôi như tắm dù trời không nóng.
  • Run tay chân, có người khuỵu xuống.
  • Cảm giác nghẹt thở như bị bóp cổ; thở nông, hổn hển.
  • Đau, khó chịu ngực trái – dễ nhầm nhồi máu cơ tim.
  • Buồn nôn, đau bụng; chóng mặt, mất thăng bằng.
  • Cảm giác mọi thứ xung quanh không thật, bản thân không còn là mình.
  • Sợ mất kiểm soát, sợ phát điên, sợ chết.
  • Tê bì, ớn lạnh hoặc nóng bừng.
Lần đầu bị đau ngực, khó thở dữ dội: luôn cần đi cấp cứu để loại trừ bệnh tim, phổi. Chỉ khi đã được khám kỹ và loại trừ, mới nghĩ đến cơn hoảng sợ.

Làm gì khi cơn hoảng sợ xuất hiện?

  1. Ngồi xuống tại chỗ, nhắc mình: “Đây là cơn hoảng sợ, nó sẽ qua trong vài phút.”
  2. Thở chậm: hít vào bằng mũi 4 giây, thở ra chậm 6 giây. Không thở quá sâu, quá nhanh – thở dồn dập chính là thứ làm triệu chứng nặng thêm.
  3. Nhìn đồng hồ: cảm giác thì rất lâu nhưng thực tế cơn chỉ kéo dài vài phút.
  4. Tập trung vào việc làm dịu nỗi sợ, không “soi” từng nhịp tim.

Rối loạn stress sau sang chấn là gì?

Sau một biến cố quá sức chịu đựng – tai nạn, thiên tai, bạo lực, mất người thân đột ngột, bị xâm hại – một số người xuất hiện rối loạn stress sau sang chấn, thường trong vài tuần đến vài tháng (dưới 6 tháng). Dấu hiệu điển hình:

  • “Mảnh hồi tưởng”: ký ức về biến cố tự ùa về, ác mộng lặp lại, như sống lại sự việc.
  • Né tránh mọi thứ gợi nhớ biến cố; cảm xúc “tê cóng”, xa lánh mọi người, mất hứng thú.
  • Luôn căng thẳng: dễ giật mình, mất ngủ, cáu gắt, có thể có cơn hoảng sợ.
  • Có thể kèm trầm cảm, lo âu, ý nghĩ tự trách, dễ sa vào rượu hoặc chất gây nghiện.

Điều trị như thế nào?

1. Tâm lý trị liệu – trụ cột

Với rối loạn hoảng sợ: liệu pháp nhận thức – hành vi giúp người bệnh hiểu cơ chế cơn (thở nhanh → thay đổi khí trong máu → chóng mặt, tê bì → càng sợ), sửa ý nghĩ thảm họa “tôi sắp chết”, và tập đối diện từng bước với các cảm giác cơ thể và những nơi từng né tránh. Khi người bệnh tự xử trí được cơn, nỗi sợ “cơn lại đến” mất dần.

Nghiên cứu nói gì?

Phân tích tổng hợp mạng lưới của Cochrane (Pompoli và cộng sự, 2016) về các liệu pháp tâm lý cho rối loạn hoảng sợ ở người lớn cho thấy CBT là liệu pháp có bằng chứng hiệu quả nhất quán nhất. Hướng dẫn NICE CG113 cũng khuyến cáo CBT là lựa chọn đầu tay.

Với rối loạn stress sau sang chấn: cô lập và xử lý sang chấn, giúp người bệnh chấp nhận sự kiện và tái tạo niềm tin. Các liệu pháp tập trung vào sang chấn như CBT tập trung sang chấn và EMDR được hướng dẫn quốc tế khuyến cáo là điều trị đầu tay.

Nghiên cứu nói gì?

Hướng dẫn NICE NG116 (2018) về rối loạn stress sau sang chấn khuyến cáo CBT tập trung vào sang chấn cho cả người lớn và trẻ em, và EMDR cho người lớn; hóa dược không được khuyến cáo dùng thường quy như lựa chọn đầu tiên.

2. Hóa dược – khi cần, liều thấp nhất hiệu quả

Khi cơn hoảng sợ xuất hiện dày, nặng, hoặc kèm trầm cảm, bác sĩ có thể chỉ định hóa dược điều hòa serotonin. Với rối loạn stress, hóa dược hỗ trợ giấc ngủ và giảm lo âu chỉ dùng ngắn ngày. Cơn hoảng sợ thường thưa dần sau khoảng 8 tuần điều trị; để chống tái phát, liệu trình có thể kéo dài nhiều tháng – vì vậy tâm lý trị liệu song hành giúp người bệnh dùng hóa dược ít hơn và giảm liều an toàn hơn.

3. Lối sống

  • Hạn chế cà phê, nước tăng lực, rượu bia – đều có thể kích hoạt cơn.
  • Ngủ đủ, vận động đều.
  • Luyện thở chậm mỗi ngày, không chỉ khi lên cơn.

Điều trị tại Phòng Khám Tâm Lý Tâm Thần Bs Uân

Tiến sĩ Danh dự, BS Đinh Hữu Uân – bác sĩ chuyên khoa tâm thần tại Hà Nội

Tiến sĩ Danh dự, BS Đinh Hữu Uân trực tiếp thăm khám

  1. Thăm khám kỹ, loại trừ bệnh tim, phổi, tuyến giáp để người bệnh yên tâm.
  2. Tâm lý trị liệu song hành ngay từ đầu: dạy xử trí cơn, CBT, trị liệu sang chấn cùng các thạc sĩ tâm lý lâm sàng.
  3. Hóa dược chỉ khi cần.
  4. Theo dõi, tái khám định kỳ đến khi người bệnh tự tin trở lại.

Giờ khám: 8:00 – 12:00, Thứ Hai – Thứ Bảy
Địa chỉ: S08-09, Tầng 1, Tòa nhà Park 12, Times City, Hà Nội

Gọi đặt lịch · 0913 511 475

Câu hỏi thường gặp

Cơn hoảng sợ có nguy hiểm đến tính mạng không?

Cơn hoảng sợ rất đáng sợ nhưng không gây tổn thương tim hay đe dọa tính mạng. Tuy nhiên lần đầu bị đau ngực, khó thở dữ dội vẫn phải đi cấp cứu để loại trừ bệnh tim, phổi.

Rối loạn hoảng sợ có chữa khỏi được không?

Có. Phần lớn người bệnh hết cơn và trở lại cuộc sống bình thường khi được điều trị đúng. CBT giúp người bệnh tự xử trí cơn và giảm nguy cơ tái phát.

Stress kéo dài có phải bệnh không?

Stress là phản ứng bình thường trước áp lực. Nhưng nếu sau một biến cố lớn mà hồi tưởng, ác mộng, né tránh, mất ngủ kéo dài nhiều tuần và ảnh hưởng cuộc sống, đó có thể là rối loạn stress cần điều trị.

Video: BS Đinh Hữu Uân chia sẻ

Bệnh rối loạn hoảng sợ
Rối loạn stress – Giờ Sức khỏe VTC1
Rối loạn thần kinh thực vật – biểu hiện và cách điều trị
BS Đinh Hữu Uân: Rối loạn thần kinh thực vật
Giải mã các phương pháp điều trị tâm lý – VTC1
Báo động về tình trạng rối loạn tâm thần ở Việt Nam – VTC1

Xem tất cả video trên kênh YouTube của BS Đinh Hữu Uân →

Tài liệu tham khảo

  1. National Institute for Health and Care Excellence. Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113). nice.org.uk
  2. National Institute for Health and Care Excellence. Post-traumatic stress disorder (NG116). 2018. nice.org.uk
  3. Pompoli A, Furukawa TA, Imai H, et al. Psychological therapies for panic disorder with or without agoraphobia in adults: a network meta-analysis. Cochrane Database Syst Rev. 2016;(4):CD011004. doi:10.1002/14651858.CD011004.pub2
  4. World Health Organization. Mental disorders – Fact sheet. 2025. who.int

Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin, không thay thế cho việc thăm khám và chỉ định của bác sĩ. Không tự ý mua, dùng hoặc ngừng hóa dược.

YouTubeFacebookZaloPhone
Lên đầu trang