Điều trị Tăng động giảm chú ý (ADHD) như thế nào?

Mô phỏng lộ trình điều trị tăng động giảm chú ý ADHD: huấn luyện cha mẹ, can thiệp hành vi và hỗ trợ học tập là trụ cột, hóa dược khi cần
Mô phỏng lộ trình điều trị. Bấm vào ảnh để xem rõ hơn.

Cập nhật: 18/11/2026 · Thời gian đọc: khoảng 10 phút

Tóm tắt trong 30 giây
  • ADHD là rối loạn phát triển thần kinh với 3 nhóm biểu hiện: kém chú ý, hiếu động quá mức và bốc đồng – xuất hiện từ nhỏ, ở cả nhà lẫn trường.
  • Không phải do trẻ hư hay cha mẹ dạy kém; ADHD có yếu tố di truyền và sinh học rõ.
  • Huấn luyện cha mẹ, can thiệp hành vi và hỗ trợ học tập là trụ cột; với trẻ dưới 5 tuổi đây là lựa chọn đầu tiên.
  • Hóa dược được cân nhắc khi cần ở trẻ từ 5 tuổi và người lớn có mức độ vừa – nặng, theo dõi sát.

Bạn đọc thân mến,

“Con tôi không ngồi yên được quá 5 phút, làm bài thì mơ màng, quên trước quên sau, cô giáo gọi lên phản ánh suốt.” Nhiều cha mẹ mang trong lòng cảm giác tội lỗi, nghĩ mình dạy con chưa tốt. Có trẻ bị phạt, bị gắn mác “hư”, “lười” trong nhiều năm. Thực tế, một phần trong số này là trẻ mắc rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) – một rối loạn phát triển thần kinh có thể điều trị.

ADHD là gì?

ADHD là rối loạn phát triển thần kinh, gặp ở khoảng 5% trẻ em trên thế giới, trẻ trai nhiều hơn trẻ gái. Một phần đáng kể vẫn còn triệu chứng ở tuổi thiếu niên và trưởng thành, dù nhiều người đã học được cách thích nghi. Đặc điểm nổi bật gồm:

Kém chú ý

  • Không chú ý vào chi tiết, hay mắc lỗi cẩu thả trong bài tập;
  • Khó duy trì chú ý khi học, khi chơi; như không nghe khi được nói;
  • Không làm theo hướng dẫn đến cùng, khó tổ chức công việc;
  • Né tránh việc cần nỗ lực trí óc; hay đánh mất sách vở, bút thước; dễ bị phân tâm; hay quên.

Hiếu động – bốc đồng

  • Ngồi không yên, vặn vẹo; hay rời chỗ khi không được phép;
  • Chạy nhảy, leo trèo liên tục (ở thiếu niên, người lớn có thể chỉ còn cảm giác bồn chồn);
  • Nói quá nhiều, trả lời khi chưa nghe hết câu hỏi;
  • Khó chờ đến lượt, hay ngắt lời, xen vào việc của người khác.

Để chẩn đoán, các biểu hiện phải có nhiều (thường từ 6 biểu hiện trở lên ở một nhóm), kéo dài ít nhất 6 tháng, xuất hiện từ trước 12 tuổi, có ở ít nhất hai môi trường (nhà và trường) và gây ảnh hưởng rõ đến học tập, quan hệ bạn bè.

Nhiều trẻ ADHD khó kết bạn vì không nhận ra hành vi của mình làm phiền người khác; khoảng một phần tư có khó khăn học tập kèm theo. Ranh giới giữa “hiếu động bình thường” và ADHD không phải lúc nào cũng rõ, vì vậy cần bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ – tránh cả bỏ sót lẫn chẩn đoán quá mức.

Bác sĩ đánh giá như thế nào?

  1. Khai thác quá trình phát triển, hành vi ở nhà, ở trường.
  2. Thang đánh giá do cha mẹ và thầy cô cùng điền.
  3. Trắc nghiệm chú ý, trí tuệ khi cần; đánh giá khó khăn học tập, lo âu, trầm cảm, rối loạn phổ tự kỷ đi kèm.
  4. Loại trừ nguyên nhân khác: giảm thính lực, rối loạn giấc ngủ, căng thẳng gia đình.

Điều trị ADHD như thế nào?

1. Huấn luyện cha mẹ và can thiệp hành vi – trụ cột

  • Huấn luyện cha mẹ: cách đưa ra yêu cầu ngắn, rõ; khen thưởng ngay hành vi tốt; hậu quả nhất quán; thời gian biểu ổn định.
  • Phối hợp nhà trường: chỗ ngồi gần giáo viên, chia nhỏ bài tập, cho phép nghỉ vận động ngắn.
  • Kỹ năng tổ chức và học tập cho trẻ lớn; CBT cho thiếu niên và người lớn để quản lý thời gian, cảm xúc, sự bốc đồng.
Nghiên cứu nói gì?

Hướng dẫn NICE NG87 (2018) khuyến cáo với trẻ dưới 5 tuổi, chương trình huấn luyện cha mẹ là điều trị đầu tay; với trẻ lớn hơn, giáo dục và hỗ trợ cho gia đình, nhà trường luôn là nền tảng, kết hợp hóa dược khi triệu chứng vẫn gây ảnh hưởng đáng kể.

2. Hóa dược – khi cần

Với ADHD mức độ vừa và nặng ở trẻ từ 5 tuổi trở lên và người lớn, hóa dược có bằng chứng hiệu quả rõ ràng trong cải thiện chú ý và giảm bốc đồng. Bác sĩ cân nhắc kỹ lợi ích – nguy cơ cùng gia đình, theo dõi chiều cao, cân nặng, giấc ngủ, nhịp tim, huyết áp, và đánh giá lại định kỳ xem còn cần tiếp tục hay không.

Nghiên cứu nói gì?

Phân tích tổng hợp mạng lưới của Cortese và cộng sự (2018, The Lancet Psychiatry) cho thấy các hóa dược điều trị ADHD đều hiệu quả hơn giả dược trong ngắn hạn; nhóm tác giả đề xuất methylphenidate là lựa chọn ưu tiên ở trẻ em và thiếu niên khi cần dùng hóa dược.

3. Lối sống

  • Ngủ đủ – thiếu ngủ làm triệu chứng nặng hơn rõ rệt.
  • Vận động, thể thao mỗi ngày.
  • Giới hạn thời gian màn hình, game; trẻ ADHD dễ sa vào nghiện game.

Điều trị tại Phòng Khám Tâm Lý Tâm Thần Bs Uân

Tiến sĩ Danh dự, BS Đinh Hữu Uân – bác sĩ chuyên khoa tâm thần tại Hà Nội

Tiến sĩ Danh dự, BS Đinh Hữu Uân trực tiếp thăm khám

  1. Đánh giá toàn diện: phỏng vấn, thang đánh giá, trắc nghiệm chú ý và trí tuệ.
  2. Huấn luyện cha mẹ, can thiệp hành vi cùng các chuyên viên tâm lý và giáo viên chuyên biệt của phòng khám.
  3. Hóa dược chỉ khi cần, cân nhắc kỹ cùng gia đình, theo dõi sát.
  4. Phối hợp nhà trường và đánh giá lại định kỳ.

Giờ khám: 8:00 – 12:00, Thứ Hai – Thứ Bảy
Địa chỉ: S08-09, Tầng 1, Tòa nhà Park 12, Times City, Hà Nội

Gọi đặt lịch · 0913 511 475

Câu hỏi thường gặp

ADHD có tự khỏi khi trẻ lớn không?

Triệu chứng hiếu động thường giảm khi trẻ lớn, nhưng kém chú ý có thể kéo dài đến tuổi thiếu niên, trưởng thành. Can thiệp sớm giúp trẻ học tập và hòa nhập tốt hơn.

Trẻ hiếu động có phải là ADHD không?

Không phải. Nhiều trẻ hiếu động bình thường. Chỉ khi biểu hiện kéo dài trên 6 tháng, có ở cả nhà và trường, ảnh hưởng rõ đến học tập và quan hệ bạn bè thì mới nghĩ đến ADHD.

Hóa dược ADHD có ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ không?

Hóa dược có thể gây giảm ăn, khó ngủ và cần theo dõi chiều cao, cân nặng. Bác sĩ cân nhắc lợi ích – nguy cơ cùng gia đình và theo dõi định kỳ. Không phải trẻ ADHD nào cũng cần hóa dược.

Người lớn có bị ADHD không?

Có. Người lớn ADHD thường khó tập trung, hay trì hoãn, quên việc, bốc đồng, khó quản lý thời gian. CBT và hóa dược khi cần giúp cải thiện rõ.

Video: BS Đinh Hữu Uân chia sẻ

BS Đinh Hữu Uân khám rối loạn tăng động giảm chú ý
Rối nhiễu tâm lý ở vị thành niên
BS Đinh Hữu Uân: Rối nhiễu tâm lý ở vị thành niên
BS Uân khám rối loạn cảm xúc ở vị thành niên
Nguy cơ rối loạn tâm thần do game
Tác hại của nghiện game – VTC1

Xem tất cả video trên kênh YouTube của BS Đinh Hữu Uân →

Tài liệu tham khảo

  1. National Institute for Health and Care Excellence. Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (NG87). 2018. nice.org.uk
  2. Cortese S, Adamo N, Del Giovane C, et al. Comparative efficacy and tolerability of medications for attention-deficit hyperactivity disorder in children, adolescents, and adults: a systematic review and network meta-analysis. Lancet Psychiatry. 2018;5(9):727–738. doi:10.1016/S2215-0366(18)30269-4
  3. Polanczyk G, de Lima MS, Horta BL, et al. The worldwide prevalence of ADHD: a systematic review and metaregression analysis. Am J Psychiatry. 2007;164(6):942–948. doi:10.1176/ajp.2007.164.6.942

Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin, không thay thế cho việc thăm khám và chỉ định của bác sĩ. Không tự ý mua, dùng hoặc ngừng hóa dược.

YouTubeFacebookZaloPhone
Lên đầu trang