Điều trị Rối loạn tiền đình, Chóng mặt, Ù tai như thế nào?

Mô phỏng lộ trình điều trị chóng mặt kéo dài và ù tai: loại trừ bệnh tai, thần kinh; phục hồi tiền đình và tâm lý trị liệu là trụ cột
Mô phỏng lộ trình điều trị. Bấm vào ảnh để xem rõ hơn.

Cập nhật: 18/11/2026 · Thời gian đọc: khoảng 10 phút

Tóm tắt trong 30 giây
  • Nhiều người chóng mặt, ù tai kéo dài nhưng khám tai mũi họng, thần kinh đều bình thường – thường liên quan lo âu, căng thẳng và “não quá cảnh giác”.
  • Phải loại trừ nguyên nhân thực thể trước: bệnh tai trong, đột quỵ, u dây thần kinh.
  • Phục hồi chức năng tiền đình và tâm lý trị liệu (CBT) là trụ cột, được chứng minh giúp giảm triệu chứng.
  • Hóa dược (nếu cần) theo phác đồ cá nhân hóa, độc bản của bác sĩ cho từng người bệnh.

Mỗi người bệnh là một chỉnh thể khác biệt. Cùng một bệnh nhưng cơ thể, mức độ, bệnh kèm theo và hoàn cảnh của mỗi người không ai giống ai. Vì vậy mỗi người bệnh có một phác đồ điều trị cá nhân hóa, độc bản, do bác sĩ xây dựng sau khi thăm khám trực tiếp. Việc sử dụng hóa dược (nếu cần) hoàn toàn theo phác đồ của bác sĩ; bài viết không đưa ra lời khuyên về sử dụng hóa dược.

Bạn đọc thân mến,

“Tôi chóng mặt lâng lâng cả ngày, ra chỗ đông người hay đi siêu thị là thấy chao đảo, tai lúc nào cũng ve kêu. Đi khám được bảo rối loạn tiền đình, uống hóa dược mãi không đỡ.” Đây là tình huống rất hay gặp. Nhiều người bệnh hoảng sợ hay lo âu cũng từng được chẩn đoán là rối loạn tiền đình hoặc thiểu năng tuần hoàn não, trong khi gốc rễ của vấn đề lại nằm ở cách não bộ xử lý cảm giác thăng bằng và căng thẳng.

Chóng mặt, ù tai liên quan đến tâm lý như thế nào?

Hệ tiền đình (ở tai trong) cùng với mắt và cảm giác ở bàn chân giúp não giữ thăng bằng. Sau một đợt chóng mặt thật sự (viêm dây thần kinh tiền đình, sỏi tai…), hoặc sau giai đoạn căng thẳng, lo âu kéo dài, não có thể rơi vào trạng thái “quá cảnh giác”: liên tục “soi” cảm giác thăng bằng, coi những dao động nhỏ là nguy hiểm. Kết quả là chóng mặt kéo dài dù tai trong đã hồi phục.

Năm 2017, Hiệp hội Bárány (tổ chức quốc tế về tiền đình học) đã định nghĩa tình trạng này là chóng mặt tư thế – tri giác dai dẳng (PPPD):

  • Cảm giác lâng lâng, chao đảo, không vững hầu hết các ngày, kéo dài từ 3 tháng trở lên;
  • Nặng hơn khi đứng, đi lại, khi nhìn cảnh chuyển động (siêu thị, màn hình, đường đông xe);
  • Thường khởi phát sau một đợt chóng mặt cấp, một cơn hoảng sợ hoặc giai đoạn căng thẳng lớn.

Tương tự, ù tai (tiếng ve kêu, tiếng rít trong tai) trở nên rất khó chịu khi đi kèm lo âu, mất ngủ: càng chú ý, càng lo thì tiếng ù càng “to” trong cảm nhận.

Cần cấp cứu ngay khi chóng mặt kèm: nói khó, méo miệng, yếu liệt tay chân, nhìn đôi, đi loạng choạng nặng, đau đầu dữ dội – có thể là đột quỵ. Khám tai mũi họng sớm khi: ù tai một bên, nghe kém đột ngột, ù tai theo nhịp mạch.

Bác sĩ chẩn đoán như thế nào?

  1. Loại trừ nguyên nhân thực thể: bệnh tai trong (sỏi tai, Ménière, viêm dây thần kinh tiền đình), bệnh mạch máu não, u dây thần kinh – phối hợp chuyên khoa tai mũi họng, thần kinh khi cần.
  2. Khai thác đặc điểm chóng mặt: quay cuồng hay lâng lâng, liên tục hay từng cơn, yếu tố làm nặng.
  3. Đánh giá tâm lý: lo âu, hoảng sợ, trầm cảm, mất ngủ đi kèm.

Điều trị như thế nào?

1. Phục hồi tiền đình và tâm lý trị liệu – trụ cột

  • Giải thích cơ chế để người bệnh hiểu: não đang “quá cảnh giác”, không phải bệnh nguy hiểm.
  • Bài tập phục hồi chức năng tiền đình: các bài tập mắt – đầu – thăng bằng tăng dần, giúp não “tập quen” và tự bù trừ.
  • Liệu pháp nhận thức – hành vi: giảm nỗi sợ ngã, sợ chóng mặt; quay lại dần những nơi từng né tránh (siêu thị, chỗ đông người).
  • Với ù tai: CBT giúp giảm mức độ khó chịu, cải thiện giấc ngủ và chất lượng sống.
Nghiên cứu nói gì?

Tổng quan Cochrane (McDonnell và Hillier, 2015) cho thấy phục hồi chức năng tiền đình an toàn và hiệu quả với rối loạn tiền đình ngoại biên một bên. Tổng quan Cochrane về CBT cho ù tai (Fuller và cộng sự, 2020) cho thấy CBT có thể làm giảm ảnh hưởng của ù tai lên chất lượng sống – dù không làm mất hẳn tiếng ù.

2. Hóa dược – theo phác đồ cá nhân hóa của bác sĩ

Hóa dược chỉ là một phần trong phác đồ và không phải người bệnh nào cũng cần. Mỗi người, mỗi cơ thể là một chỉnh thể khác biệt; cùng một bệnh nhưng biểu hiện, mức độ, bệnh kèm theo và hoàn cảnh sống không ai giống ai. Vì vậy, có dùng hóa dược hay không, dùng loại nào, trong bao lâu đều do bác sĩ quyết định trong phác đồ cá nhân hóa, độc bản của từng người bệnh sau khi thăm khám trực tiếp. Người bệnh sử dụng hóa dược theo đúng phác đồ và hướng dẫn của bác sĩ điều trị.

3. Lối sống

  • Vận động nhẹ hằng ngày thay vì nằm nghỉ – nằm nhiều làm chóng mặt kéo dài hơn.
  • Ngủ đủ; hạn chế cà phê, rượu bia.
  • Với ù tai: tránh môi trường im lặng tuyệt đối, có thể dùng âm thanh nền nhẹ khi ngủ.

Điều trị tại Phòng Khám Tâm Lý Tâm Thần Bs Uân

Tiến sĩ Danh dự, BS Đinh Hữu Uân – bác sĩ chuyên khoa tâm thần tại Hà Nội

Tiến sĩ Danh dự, BS Đinh Hữu Uân trực tiếp thăm khám

  1. Thăm khám, phối hợp loại trừ bệnh tai, thần kinh khi cần.
  2. Tâm lý trị liệu song hành ngay từ đầu: giải thích cơ chế, CBT giảm sợ chóng mặt, hướng dẫn bài tập phục hồi.
  3. Phác đồ cá nhân hóa, độc bản: hóa dược (nếu cần) do bác sĩ chỉ định theo phác đồ riêng của từng người bệnh.
  4. Tái khám định kỳ đến khi người bệnh tự tin đi lại, làm việc.

Giờ khám: 8:00 – 12:00, Thứ Hai – Thứ Bảy
Địa chỉ: S08-09, Tầng 1, Tòa nhà Park 12, Times City, Hà Nội

Gọi đặt lịch · 0913 511 475

Câu hỏi thường gặp

Rối loạn tiền đình có liên quan đến tâm lý không?

Có thể. Chóng mặt kéo dài thường được duy trì bởi lo âu và trạng thái não quá cảnh giác với thăng bằng, nhất là sau một đợt chóng mặt cấp hoặc cơn hoảng sợ. Tuy nhiên luôn cần loại trừ bệnh tai trong và bệnh thần kinh trước.

Ù tai có chữa khỏi được không?

Không phải lúc nào cũng làm mất hẳn tiếng ù, nhưng có thể giảm rõ mức độ khó chịu. CBT và điều trị lo âu, mất ngủ giúp người bệnh sống chung thoải mái, nhiều người gần như không còn để ý đến tiếng ù.

Chóng mặt thế nào là nguy hiểm?

Chóng mặt kèm nói khó, méo miệng, yếu liệt, nhìn đôi hoặc đau đầu dữ dội có thể là đột quỵ – cần đi cấp cứu ngay.

Video: BS Đinh Hữu Uân chia sẻ

BS Đinh Hữu Uân: Rối loạn thần kinh thực vật
Rối loạn thần kinh thực vật – biểu hiện và cách điều trị
Bệnh rối loạn hoảng sợ
Đau đầu – nguyên nhân gây đau đầu
Phân biệt bệnh tâm thần và bệnh thần kinh
Rối loạn stress – Giờ Sức khỏe VTC1

Xem tất cả video trên kênh YouTube của BS Đinh Hữu Uân →

Tài liệu tham khảo

  1. Staab JP, Eckhardt-Henn A, Horii A, et al. Diagnostic criteria for persistent postural-perceptual dizziness (PPPD): consensus document of the Bárány Society. J Vestib Res. 2017;27(4):191–208. doi:10.3233/VES-170622
  2. McDonnell MN, Hillier SL. Vestibular rehabilitation for unilateral peripheral vestibular dysfunction. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(1):CD005397. doi:10.1002/14651858.CD005397.pub4
  3. Fuller T, Cima R, Langguth B, et al. Cognitive behavioural therapy for tinnitus. Cochrane Database Syst Rev. 2020;(1):CD012614. doi:10.1002/14651858.CD012614.pub2

Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin, không thay thế cho việc thăm khám của bác sĩ. Việc sử dụng hóa dược hoàn toàn theo phác đồ điều trị cá nhân hóa của bác sĩ.

YouTubeFacebookZaloPhone
Lên đầu trang