[Tham vấn chuyên môn: ThS.BS Đinh Hữu Uân – International Fellow, Hiệp hội Tâm thần Mỹ (APA)]
Khi người thân trong gia đình đột nhiên nói rằng có tiếng người thì thầm bên tai sai khiến, nhìn thấy những hình ảnh quái dị, hoặc khăng khăng cho rằng có kẻ đang theo dõi, đầu độc, muốn sát hại mình… phản ứng chung của phần lớn gia đình Việt Nam là hoảng loạn.
Ngay sau sự hoảng loạn là những sai lầm tai hại nối tiếp nhau:
- Mê tín dị đoan: Cho rằng người thân bị “ma làm”, “vong theo” rồi tiêu tốn hàng chục triệu vào các lễ cúng bái, trừ tà.
- Giấu bệnh vì sợ kỳ thị: Giam lỏng người bệnh trong nhà vì sợ chòm xóm dị nghị, sợ mang tiếng là gia đình có người bị “điên”.
- Tranh cãi vô nghĩa: Ra sức giải thích, bác bỏ, thậm chí quát mắng người bệnh: “Không có ai hại mày cả, mày toàn tưởng tượng lung tung!”.
Với tư cách là một bác sĩ chuyên khoa Tâm thần học, tôi yêu cầu các bậc phụ huynh và người nhà phải tỉnh táo để nhìn nhận một sự thật y khoa đanh thép: Hoang tưởng và ảo giác là triệu chứng cấp cứu của một bệnh lý não bộ thực thể. Người bệnh đang bị mất năng lực kiểm soát thực tế. Mọi biện pháp giáo dục, khuyên răn hay cúng bái hoàn toàn vô trị.
Cơ Chế Sinh Học: Sự Thật Tàn Nhẫn Phía Sau Cơn Điên Loạn
Bộ não con người vận hành nhờ các chất dẫn truyền thần kinh. Khi bệnh lý xuất hiện, sự mất cân bằng hóa học sẽ xảy ra.
Bản chất lâm sàng của hoang tưởng và ảo giác là sự tăng tiết quá mức chất dẫn truyền thần kinh Dopamine tại hệ viền (vùng rìa não bộ). Khi Dopamine bị đẩy lên ngưỡng quá tải, hệ thống lọc tín hiệu của não bị phá hủy. Não bộ tự động đánh đồng các suy nghĩ sai lệch nội tại thành các sự kiện có thật ngoài đời thực.
Bệnh nhân không hề giả vờ. Đối với họ, thế giới đó là thật:
- Ảo thính (Ảo giác đường nghe): Tiếng chửi bới, tiếng bàn tán, hoặc nguy hiểm nhất là Tiếng lệnh sai khiến trong tai bệnh nhân là âm thanh có thật 100% do các tế bào thần kinh thính giác tự phát ra.
- Hoang tưởng bị hại / ghen tuông: Sự kẹt số của các kết nối thần kinh ép buộc họ phải tin rằng thức ăn có độc, người phối ngẫu đang phản bội, hoặc có camera giấu kín đang theo dõi mình.
CẢNH BÁO LÂM SÀNG NGUY HIỂM: Nếu không sử dụng hóa dược chuyên khoa để bao vây và hạ nồng độ Dopamine kịp thời, người bệnh sẽ bị ảo giác và hoang tưởng dẫn dắt đến các hành vi cực đoan. Họ có thể tấn công, sát hại người nhà để “tự vệ” do hoang tưởng bị hại, hoặc tự sát do nghe theo tiếng lệnh sai khiến trong tai.
Nếu chậm trễ can thiệp quá 6 tháng kể từ khi triệu chứng khởi phát, các tế bào thần kinh tại vỏ não sẽ bắt đầu teo nêm, cấu trúc não bộ bị tổn thương vĩnh viễn không thể phục hồi. Bệnh nhân sẽ rơi vào trạng thái suy sụp nhận thức mãn tính (tâm thần phân liệt thể khuyết tật).
Phác Đồ Can Thiệp Chuyên Khoa Chặn Đứng Dopamine Dư Thừa
Hoang tưởng và ảo giác là những triệu chứng lâm sàng nặng, bắt buộc phải dùng thuốc điều trị. Tuy nhiên, nỗi sợ lớn nhất của gia đình là thuốc tâm thần làm người bệnh bị “ngơ ngác”, run rẩy tay chân, hoặc ngủ liệm cả ngày.
Tại Phòng khám chuyên khoa Tâm thần BS UÂN cơ sở Times City, chúng tôi áp dụng phác đồ điều trị cá nhân hóa khắc phục hoàn toàn các nhược điểm trên:
1. Liệu pháp Hóa dược Thế hệ mới Tối giản Chúng tôi tuyệt đối không sử dụng các dòng thuốc an thần cổ điển liều cao gây ngủ liệm. Phác đồ sử dụng các nhóm thuốc chống loạn thần không điển hình (Atypical Antipsychotics) thế hệ mới nhất. Thuốc tác động chọn lọc vào các thụ thể Dopamine D2 và Serotonin 5-HT2A tại vùng rìa não. Mục tiêu: Chặn đứng xung động hoang tưởng, dập tắt tiếng nói trong tai ngay trong 48 – 72 giờ đầu tiên nhưng vẫn giữ cho bệnh nhân tỉnh táo, không bị run tay chân, không ảnh hưởng đến chức năng chuyển hóa.
2. Quản lý Hành vi & Phục hồi Chức năng Tâm lý Xã hội Song song với việc dùng thuốc bình ổn hóa học não bộ, chúng tôi hướng dẫn người nhà kỹ thuật giao tiếp y khoa với người bệnh (tuyệt đối không đối đầu với hoang tưởng, cách xử lý khi bệnh nhân lên cơn hoảng loạn). Khi triệu chứng ổn định, bệnh nhân được tham gia các phiên tái hòa nhập để khôi phục kỹ năng giao tiếp và làm việc.
Hoang tưởng và ảo giác hoàn toàn có thể kiểm soát và chữa trị ổn định nếu gia đình đưa bệnh nhân đi khám đúng chuyên khoa Tâm thần học càng sớm càng tốt.
[HỖ TRỢ CAN THIỆP PHÁC ĐỒ KHẨN CẤP – BẢO MẬT TUYỆT ĐỐI]
Đừng để sự chậm trễ hoặc những bài thuốc cúng bái đẩy người thân của bạn vào những hành vi nguy hiểm không thể cứu vãn. Hoang tưởng và ảo giác cần được bao vây bằng hóa dược chuyên khoa ngay lập tức.
Hãy liên hệ trực tiếp với ThS.BS Đinh Hữu Uân để được chỉ định lịch khám sàng lọc lâm sàng và thiết lập đơn thuốc cấp tốc. Mọi thông tin bệnh án của gia đình được bảo mật tuyệt đối theo quy định y tế.
- Địa chỉ: Cơ sở Times City / Viện Sức khỏe Tâm thần Phương Đông Shop 09, Tầng 1 Tòa nhà Park 12, Times City, Minh Khai, Hai Bà Trưng, Hà Nội
- Hotline chỉ định lịch: 0913.511.475
- Lưu ý: Đối với các trường hợp bệnh nhân có biểu hiện kích động, người nhà cần gọi hotline trước để nhận hướng dẫn xử lý an toàn trước khi di chuyển đến phòng khám.
