ThS.BS Đinh Hữu Uân nói về Rối loạn Tic ở trẻ em
[Tham vấn chuyên môn: ThS.BS Đinh Hữu Uân – International Fellow, Hiệp hội Tâm thần Mỹ (APA)]
Những đứa trẻ co rúm người sợ hãi, bên cạnh là các bậc phụ huynh đang bực tức quát tháo: “Bỏ ngay cái kiểu ấy đi!”, “Có để im cái mặt được không?”, “Ai dạy mày học cái thói giật giật trên mạng đấy?”. Bạn có đang thấy hiện tượng như vậy trong cuộc sống đời thường không?
Đôi khi, các bậc phụ huynh đưa con đến khám chưa phải vì lo lắng cho sức khỏe của trẻ, mà vì cảm thấy “ngứa mắt” và “mất mặt” trước những biểu hiện bất thường của con.
Dưới góc độ y khoa lâm sàng, tôi yêu cầu các bậc phụ huynh dừng ngay lập tức việc bạo hành tinh thần này. Những đứa trẻ đó có thể đang mắc Hội chứng Tic (Tic Disorder).
Trẻ bị Tic thường xuất hiện hai nhóm xung động không thể kiểm soát:
- Tic vận động: Nháy mắt liên tục, giật cơ mặt, nhún vai, chun mũi, vặn vẹo cổ.
- Tic âm thanh: Hắng giọng, lẩm bẩm vô nghĩa, ho khan dù không viêm họng, tặc lưỡi liên hồi.
Khi trẻ bị Tic, tôi khẳng định đanh thép: Trẻ hoàn toàn KHÔNG cố tình. Trẻ không trêu tức bạn, cũng không bắt chước ai. Sự chuyển động đó là những xung động ngoài ý muốn do sự cố của hệ thống thần kinh. Việc coi Tic là một “thói quen xấu” hay một “tật” cần dùng đòn roi để uốn nắn là biểu hiện của sự thiếu hiểu biết trầm trọng về y học.
Cơ Chế Bệnh Học Tâm Thần & Cảnh Báo “Hiệu Ứng Dội Ngược”
Để hiểu tại sao đòn roi và sự quát mắng lại tàn phá con bạn, bạn cần nhìn vào bản chất giải phẫu của bộ não.
Hội chứng Tic là một Rối loạn phát triển tâm thần. Căn nguyên của nó nằm ở sự phát triển bất thường của Hạch nền não bộ (Basal Ganglia) – trung tâm kiểm soát các cử động chủ đích, đi kèm với sự mất cân bằng của chất dẫn truyền thần kinh Dopamine.
Hãy tưởng tượng, việc bạn bắt một đứa trẻ bị Tic phải “nhịn” giật cơ mặt cũng vô lý và tàn nhẫn y hệt như việc bắt một người đang ngứa ngáy dữ dội không được gãi, hay bắt một người đang buồn hắt hơi phải nín lại. Trẻ có thể cố kìm nén trong vài phút vì sợ đòn roi, nhưng cảm giác bứt rứt bên trong hệ thần kinh sẽ tăng lên đến mức nghẹt thở.
CẢNH BÁO LÂM SÀNG: Khi cha mẹ quát mắng, dọa nạt hay liên tục nhắc nhở, bạn đang trực tiếp đẩy mức độ Căng thẳng (Stress) của não bộ trẻ lên đỉnh điểm. Càng căng thẳng, não bộ càng phóng điện loạn xạ.
Hậu quả nhãn tiền là Hiệu ứng dội ngược (Rebound effect): Ngay khi sự kìm nén vượt quá giới hạn, cơn Tic sẽ bùng phát dữ dội, dày đặc và khốc liệt hơn gấp nhiều lần. Đứa trẻ không chỉ bị kiệt quệ về mặt thể chất mà sẽ trượt dài vào trạng thái trầm cảm, tự ti, ghê tởm chính cơ thể mình và cô lập hoàn toàn với xã hội.
Phác Đồ Can Thiệp Y Khoa Chuyên Biệt Tại Phòng Khám Chuyên Khoa Tâm Thần BS UÂN:
Tic không thể chữa bằng lời khuyên răn đạo lý hay những hình phạt. Đây là một bệnh lý tâm thần đòi hỏi phác đồ can thiệp chuẩn mực.
Tại Phòng khám chuyên khoa Tâm thần BS UÂN, chúng tôi áp dụng liệu trình điều trị kép để giải phóng hệ thần kinh cho trẻ, phối hợp chặt chẽ giữa Bác sĩ lâm sàng và Giáo viên chuyên biệt:
1. Liệu pháp Can thiệp Hành vi Toàn diện (CBIT) CBIT (Comprehensive Behavioral Intervention for Tics) là tiêu chuẩn vàng trên toàn cầu hiện nay. Chúng tôi huấn luyện trẻ nhận diện “tiền triệu” (cảm giác ngứa ran, căng cơ ngay trước khi cơn Tic xảy ra). Ngay tại khoảnh khắc đó, trẻ được dạy cách thực hiện một hành vi đối kháng (ví dụ: siết nhẹ cơ cổ thay vì giật đầu) để vô hiệu hóa xung động Tic mà không gây áp lực lên não bộ.
2. Can thiệp bởi Giáo viên Dạy trẻ Chuyên biệt Trên lâm sàng, hơn 60% trẻ mắc Tic có kèm theo Tăng động giảm chú ý (ADHD) hoặc Rối loạn học tập. Chữa bệnh không chỉ là hết giật cơ, mà phải trả lại cho trẻ khả năng học tập bình thường. Đội ngũ Giáo viên chuyên biệt tại phòng khám không dạy văn hóa đơn thuần. Họ là những chuyên gia được đào tạo để trực tiếp huấn luyện trẻ kiểm soát hành vi, rèn luyện sự tập trung, và trang bị kỹ năng phòng vệ tâm lý giúp trẻ tự tin quay trở lại trường học mà không sợ bị bạn bè kỳ thị.
3. Hóa Dược Tối Giản Chỉ được kích hoạt đối với các ca Tic vận động phức tạp, Hội chứng Tourette gây đau đớn thể chất (trẻ giật rách cơ, tự cắn môi chảy máu). Chúng tôi sử dụng các nhóm thuốc điều hòa Dopamine với liều lượng cực thấp để bình ổn Hạch nền, tuyệt đối không lạm dụng gây ảnh hưởng đến sự phát triển trí não của trẻ.
[CHỈ ĐỊNH KHÁM LÂM SÀNG CÙNG THS.BS ĐINH HỮU UÂN]
Hãy dừng ngay đòn roi và sự phán xét. Đừng biến lỗi sinh học của hệ thần kinh thành một vết thương tâm lý vĩnh viễn trong cuộc đời con bạn.
Nếu trẻ đang có các biểu hiện giật cơ, phát âm vô thức kéo dài trên 4 tuần, hãy đưa trẻ đến gặp ThS.BS Đinh Hữu Uân để được chẩn đoán phân biệt, đo lường mức độ xung động thần kinh và thiết lập phác đồ CBIT kịp thời.
- Địa chỉ: Cơ sở Times City / Viện Sức khỏe Tâm thần Phương Đông Shop 09, Tầng 1 Tòa nhà Park 12, Times City, Minh Khai, Hai Bà Trưng, Hà Nội
- Hotline chỉ định lịch: 0913.511.475
- Lưu ý: Đánh giá Hội chứng Tic đòi hỏi sự quan sát lâm sàng tỉ mỉ. Phụ huynh vui lòng liên hệ đặt lịch trước để bác sĩ có đủ thời lượng chuyên môn cho từng bệnh nhi.
