Chơi Sudoku, Cờ Tướng Giúp Rèn Luyện Trí Não Không Phải Ai Cũng Biết Và Những Cách Nhẹ Nhàng Rèn Luyện Não Bộ Mỗi Ngày

Bạn đọc thân mến, tôi là ThS.BS Đinh Hữu Uân.

Chào bạn, khi nghĩ về việc chăm sóc sức khỏe, chúng ta thường hay nhắc đến việc tập thể dục cho cơ bắp hay lựa chọn những thực phẩm tốt cho dạ dày. Thế nhưng, có một cơ quan vô cùng quan trọng luôn cần được chúng ta quan tâm và nuôi dưỡng mỗi ngày, đó chính là bộ não.
Nhiều người trong chúng ta đôi khi mang một niềm tin chưa hoàn toàn chính xác rằng khi tuổi tác lớn dần, não bộ sẽ tự nhiên chậm lại và chúng ta không thể làm gì để thay đổi điều đó. Tuy nhiên, dưới góc độ y khoa và khoa học thần kinh, sự thật lại mang đến cho chúng ta nhiều hy vọng hơn thế. Bất kể bạn đang ở độ tuổi nào, mức thu nhập ra sao, chỉ số thông minh (IQ) ở mức nào hay nền tảng giáo dục của bạn đến đâu, luôn có hàng chục cách nhẹ nhàng để giúp các tế bào thần kinh (neuron) của bạn liên tục phát triển, vươn dài và kết nối với nhau. Quá trình này giúp tạo ra một bộ não khỏe mạnh hơn, linh hoạt hơn và dường như luôn giữ được sự tươi trẻ mỗi ngày.

Chơi Sudoku: Bài tập tuyệt vời cho trí não mà không phải ai cũng biết

Khi nhắc đến việc rèn luyện trí óc, nhiều người thường nghĩ ngay đến những bài toán phức tạp hay những kiến thức học thuật vĩ mô. Nhưng thực tế, những trò chơi giải trí nhẹ nhàng lại mang đến hiệu quả bất ngờ, và Sudoku là một minh chứng tiêu biểu.

• Không phải là một bài kiểm tra toán học: Dù Sudoku là một trò chơi với các con số, nhưng thực chất nó không đòi hỏi bạn phải có kỹ năng tính toán hay làm toán. Đây thuần túy là một trò chơi dựa trên tư duy logic, vô cùng phổ biến và mang lại niềm vui đầy sức hút cho rất nhiều người khi đã làm quen với nó.
• Cơ chế rèn luyện não bộ: Khi bạn điền các con số vào các ô trống sao cho không bị trùng lặp, não bộ của bạn đang âm thầm thực hiện các bài tập “co duỗi”. Quá trình này giúp gia tăng đáng kể các kỹ năng tư duy logic, khả năng lập luận, cũng như củng cố trí nhớ của bạn.
• Sự tương đồng với ô chữ: Tương tự như Sudoku, các trò chơi giải ô chữ (Crosswords) cũng mang lại những lợi ích nuôi dưỡng trí não tương đương, giúp tế bào thần kinh duy trì sự nhạy bén một cách êm ái.

Những thói quen nhỏ khác giúp đánh thức và tái tạo mạng lưới thần kinh

Bên cạnh Sudoku, các chuyên gia thần kinh học cũng khuyến khích chúng ta đan xen những hoạt động sau đây vào cuộc sống thường nhật để bộ não luôn được “tập thể dục” một cách toàn diện:

1. Học thêm một ngôn ngữ mới

Việc tiếp xúc với một ngôn ngữ mới đòi hỏi bộ não của bạn phải liên tục phân tích và làm quen với những âm thanh mới lạ. Dưới góc nhìn y khoa, quá trình này không chỉ giúp cải thiện các kỹ năng xử lý thông tin thính giác (cách bộ não tiếp nhận và hiểu âm thanh) mà còn là một phương pháp tuyệt vời để củng cố và mở rộng dung lượng trí nhớ.

2. Tạm cất đi những tờ giấy ghi chú (Sử dụng kỹ thuật ghi nhớ)

Thay vì luôn phụ thuộc vào các danh sách ghi chú, bạn có thể thử rèn luyện bộ não bằng cách sử dụng các thuật toán ghi nhớ (mnemonics). Đây là phương pháp tạo ra các “nút kích hoạt” để hỗ trợ trí nhớ thông qua việc liên tưởng hình ảnh trực quan hoặc âm thanh (chẳng hạn như việc gieo vần).

• Đây là một cách tuyệt vời để thúc đẩy hoạt động của não bộ trong khi bạn tự xây dựng cho mình một hệ thống ghi nhớ thông tin riêng.
• Hiện nay, có rất nhiều khóa học hướng dẫn ghi nhớ hữu ích được cung cấp dưới dạng bản ghi âm hoặc video, bạn hoàn toàn có thể tìm thấy chúng thông qua các nền tảng trực tuyến.

3. Hòa mình vào các trò chơi truyền thống và tương tác

Đừng ngần ngại tham gia vào các trò chơi dạng bàn cờ (board games) như cờ vua, cờ tướng hoặc trò chơi ghép chữ (scrabble). Mỗi loại trò chơi lại tác động đến một khu vực chuyên biệt của não bộ:

• Cờ Tướng và Cờ Vua: là một cách rèn luyện não bộ vô cùng xuất sắc. Việc suy nghĩ chiến thuật, dự đoán các bước đi tiếp theo của đối thủ và lập kế hoạch bảo vệ quân cờ giúp kích thích mạnh mẽ khả năng tư duy và sự tập trung của não bộ
• Trò chơi đố vui (Trivia games): Có tác dụng rất tốt trong việc tăng cường trí nhớ.
• Trò chơi xếp hình (Jigsaw puzzles): Giúp rèn luyện các kỹ năng thị giác và nhận thức không gian (khả năng hình dung và sắp xếp các vật thể).
• Trò chơi mạt chược (Mah-jongg): Đặc biệt hữu ích trong việc hỗ trợ chức năng điều hành (Executive function) – đây là khả năng giúp não bộ kiểm soát, sắp xếp, lập kế hoạch và áp dụng các kỹ năng tinh thần một cách nhịp nhàng vào thực tế.

4. Dành thời gian cho các bài tập thể dục não bộ trực tuyến

Các chương trình rèn luyện trí não trực tuyến (chẳng hạn như “phòng tập não bộ” tại BrainFitLife) có thể mang lại những hỗ trợ thiết thực trong việc giữ cho tâm trí bạn luôn ở trạng thái linh hoạt. Chỉ cần dành khoảng 10 phút mỗi ngày để tham gia vào những trò chơi thú vị này, bạn sẽ từ từ nhận thấy bộ não của mình dường như bắt đầu xử lý thông tin một cách trơn tru và nhạy bén hơn.

5. Giữ gìn sự tò mò và tinh thần học hỏi suốt đời

Việc duy trì sự tò mò về cuộc sống và khao khát học hỏi là một liều thuốc tinh thần vô giá. Hãy đọc sách, nghiên cứu, hoặc đăng ký tham gia các khóa học về những chủ đề mà bạn yêu thích; thực hành các môn nghệ thuật hoặc bất kỳ hoạt động nào thu hút trí tưởng tượng của bạn. Khi bạn trở thành một người học tập suốt đời, cả trái tim và bộ não của bạn đều có xu hướng giữ được sự tươi trẻ và đầy sức sống.

6. Làm bạn với âm nhạc

Việc học cách chơi một loại nhạc cụ – hoặc thử sức với một nhạc cụ hoàn toàn khác biệt so với loại bạn vẫn thường chơi – là một cách kích thích các nơ-ron thần kinh tạo ra những liên kết mới vô cùng hiệu quả.

7. Phá vỡ những thói quen lặp đi lặp lại

Điều này đặc biệt quan trọng đối với bất kỳ ai đang cảm thấy mình bị trói buộc vào những thói quen chưa thực sự mang lại lợi ích cho sức khỏe tinh thần và não bộ. Bạn hoàn toàn có thể gia tăng cơ hội duy trì sức khỏe dài lâu nếu chịu khó thay đổi những nếp sinh hoạt và thói quen hằng ngày. Việc chủ động đưa những thói quen mới, tích cực vào cuộc sống sẽ giúp bộ não “tái định tuyến” (tạo ra các đường truyền tín hiệu thần kinh mới), nhờ đó bạn sẽ tránh được việc rơi lại vào những lối mòn hành vi cũ.

Lời khuyên từ bác sĩ:

Bạn thân mến, bộ não của chúng ta là một cơ quan vô cùng kỳ diệu với khả năng tự phục hồi và tái tạo không ngừng. Những thay đổi nhỏ từ việc chơi Sudoku, học một bài hát mới hay chỉ đơn giản là đi làm bằng một con đường khác cũng đủ để gieo những hạt mầm sức khỏe cho tâm trí. Hãy nhẹ nhàng và kiên nhẫn với bản thân trong quá trình tạo lập những thói quen mới. Chăm sóc não bộ không phải là một áp lực, mà là một hành trình yêu thương và thấu hiểu chính mình mỗi ngày. Nếu bạn hoặc người thân đang cảm thấy mệt mỏi với những vấn đề tâm lý hoặc nhận thức, đừng ngần ngại tìm kiếm sự đồng hành từ các chuyên gia y tế.

Phòng khám chuyên khoa Tâm thần BS Uân