Rối Loạn Lo Âu (Phần 2): Vì Sao Người Mắc Rối Loạn Lo Âu Thường Cảm Thấy Tim Đập Nhanh, Khó Thở?

Bạn đọc thân mến,

Có những người đang ngồi yên, không vận động mạnh, cũng không gặp nguy hiểm nào trước mắt nhưng đột nhiên cảm thấy tim đập thình thịch, lồng ngực nặng nề, hơi thở gấp và khó lấy đủ không khí.
Cảm giác ấy có thể đáng sợ đến mức người bệnh nghĩ mình đang mắc bệnh tim hoặc sắp xảy ra một biến cố nghiêm trọng. Thực tế, đây là những biểu hiện thể chất khá thường gặp ở người mắc rối loạn lo âu, đặc biệt là trong các cơn hoảng sợ.
Vì sao một vấn đề tâm lý lại có thể tạo ra những triệu chứng rõ rệt đến vậy? Hãy cùng nhau tìm hiểu:

1. Khi cơ thể kích hoạt chế độ “Nguy Hiểm Ập Tới”

Lo âu không chỉ diễn ra trong suy nghĩ. Khi não bộ nhận diện một tình huống là nguy hiểm, hệ thần kinh tự chủ sẽ kích hoạt phản ứng sinh tồn thường được gọi là “chiến đấu hoặc bỏ chạy” (fight or flight).

Lúc này, cơ thể tăng giải phóng các hormone và chất dẫn truyền liên quan đến phản ứng stress, trong đó có adrenaline. Nhịp tim tăng lên để đưa máu đến các cơ quan và cơ bắp; nhịp thở cũng thay đổi nhằm đáp ứng nhu cầu oxy của cơ thể.

Theo Cleveland Clinic – Anxiety and Heart Palpitations, phản ứng lo âu có thể kích hoạt hệ thần kinh tự chủ, làm tăng nhịp tim và khiến người bệnh cảm nhận rõ rệt hơn từng nhịp đập của trái tim.

Đây vốn là cơ chế bảo vệ có lợi khi con người thực sự đối diện với nguy hiểm. Nhưng ở người mắc rối loạn lo âu, hệ thống báo động này đôi khi hoạt động quá mức, ngay cả khi không có mối đe dọa tương xứng.

2. Vì sao người bệnh cảm thấy khó thở, không hít đủ không khí?

Khi lo âu tăng cao, nhiều người bắt đầu thở nhanh, nông hoặc liên tục cố gắng hít thật sâu để tìm cảm giác dễ chịu.

Nếu tình trạng thở quá nhanh xảy ra, cơ thể có thể đào thải quá nhiều khí CO₂, làm thay đổi cân bằng khí trong máu. Hiện tượng này được gọi là tăng thông khí (hyperventilation).

Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác hụt hơi, tức ngực, chóng mặt, tê quanh miệng hoặc đầu ngón tay. Đáng chú ý, càng cảm thấy khó thở, họ càng cố hít sâu và thở nhanh hơn, khiến triệu chứng tiếp tục tăng lên.

Theo Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH) – Panic Disorder, khó thở, tim đập nhanh, chóng mặt và đau ngực đều có thể xuất hiện trong một cơn hoảng sợ.

3. Vòng luẩn quẩn khiến triệu chứng ngày càng nghiêm trọng

Một trong những vấn đề đáng chú ý là người bệnh thường diễn giải các cảm giác cơ thể theo hướng nguy hiểm.

Chẳng hạn:

• Tim đập nhanh khiến người bệnh nghĩ mình sắp bị nhồi máu cơ tim.
• Cảm giác khó thở làm họ sợ mình bị ngạt hoặc không thể thở được.
• Nỗi sợ tăng lên khiến cơ thể tiếp tục kích hoạt phản ứng stress.
• Nhịp tim và nhịp thở càng thay đổi, làm cảm giác nguy hiểm trở nên rõ rệt hơn.

Vòng luẩn quẩn này có thể khiến một cơn lo âu phát triển thành cơn hoảng sợ dữ dội.

NIMH giải thích rằng ở một số người mắc rối loạn hoảng sợ, những cảm giác cơ thể bình thường hoặc không quá nguy hiểm có thể bị diễn giải như dấu hiệu của một thảm họa sắp xảy ra, từ đó làm nỗi sợ tăng thêm.

4. Có phải cứ tim đập nhanh, khó thở là bị rối loạn lo âu?

Câu trả lời là không!

Tim đập nhanh và khó thở có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như rối loạn nhịp tim, bệnh lý tim mạch, cường giáp, thiếu máu, bệnh hô hấp hoặc tác dụng của một số loại thuốc và chất kích thích.

Vì vậy, không nên tự kết luận triệu chứng là do lo âu, đặc biệt khi đây là lần đầu xuất hiện hoặc triệu chứng có tính chất bất thường.

Theo NHS – Heart Palpitations, hồi hộp, đánh trống ngực đi kèm đau ngực, khó thở hoặc ngất cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Nếu đang có những biểu hiện này, người bệnh nên đến cơ sở cấp cứu hoặc gọi cấp cứu, không nên tự cho rằng đó chỉ là một cơn lo âu.

5. Điều trị cần hướng đến nguyên nhân, không chỉ triệu chứng

Nếu các biểu hiện tim đập nhanh, khó thở có liên quan đến rối loạn lo âu, việc chỉ tập trung xử lý cảm giác hồi hộp hoặc khó thở thường chưa giải quyết được vấn đề căn bản.

Người bệnh cần được đánh giá toàn diện để xác định loại rối loạn, mức độ ảnh hưởng và các bệnh lý đi kèm. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định liệu pháp tâm lý, đặc biệt là liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT), thuốc điều trị hoặc kết hợp các phương pháp.

Mục tiêu không chỉ là giảm những cơn hồi hộp, khó thở mà còn giúp người bệnh hiểu đúng phản ứng của cơ thể, giảm nỗi sợ và lấy lại khả năng kiểm soát cuộc sống.

Lo âu có thể khiến cơ thể phát ra những tín hiệu rất thật, dù nguyên nhân khởi phát nằm ở hệ thống phản ứng stress. Hiểu đúng cơ chế này giúp người bệnh bớt hoang mang, nhưng thăm khám đúng chuyên khoa mới là cách xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Tới khám NGAY tại phòng khám Chuyên khoa Tâm thần BS Uân để được khám, đánh giá và tư vấn phù hợp.